Zonder kennis geen behandeling (interview)

“De aanpak van verslaving maakt een snelle ontwikkeling door”. Aan het woord zijn Ben van de Wetering, lid van de Raad van Bestuur van Bouman GGZ en Ingmar Franken, hoogleraar Klinische Psychologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR). Verslavingszorg en wetenschap vinden elkaar in de zoektocht naar onderliggende oorzaken van verslaving. De grenzen tussen psychologie en biologie verdwijnen hierbij.

Ingmar: “Een voorbeeld is de aandachtsbias. Iemand met een verslaving heeft bovenmatig veel aandacht voor drugs. Craving, zucht naar drugs, is daaraan gerelateerd. Hoe werkt dat in de praktijk? We gaven een groep cliënten van Bouman GGZ een zakcomputertje. Dat gaf op willekeurige momenten drie keer per dag een piep, waarop zij bepaalde taken moesten verrichten. De resultaten daarvan hebben wij gemeten. Hierdoor kunnen we gaan voorspellen wie gemakkelijk terugvalt in een verslaving. Het resultaat is niet acuut toepasbaar, maar wel op de langere termijn.”
Ben: “Dat is een goed voorbeeld van onderzoek uit het laboratorium naar de praktijk brengen. Voor ons is dat heel interessant. Het biedt ons aanknopingspunten om mensen beter te kunnen helpen.”

Hoe ziet u beiden de toekomst van de verslavingszorg?
Ingmar: “Meer technieken, zoals hersenscans en andere tests, worden onderdeel van de diagnostiek. Techniek wordt één van de hulpmiddelen bij de vraag waar je de medicatie op moet focussen. In het detoxprogramma bij Bouman voor mensen met een cocaïneverslaving zit nu al een imaging onderzoek van de hersenen. De biologische processen bij mensen kunnen we niet meer negeren.”
Ben: “In elk mens zitten basale biologische mechanismes. Uit psychiatrische stoornissen blijkt dat de kwetsbaarheid van mensen genetisch bepaald is. Daarbovenop is het gedragrepertoire cultureel bepaald, deze bovenlaag bereiken we vooral met psychotherapie. We staan nu aan de vooravond van verslavingszorg waarin die diepere biologische factoren worden meegenomen. De grenzen tussen psychologie en biologie verdwijnen. Het wordt een geïntegreerd geheel, biologische psychiatrie.”
Ingmar: “Het belang hiervan moeten wij wetenschappers aan de mensen in de praktijk overbrengen.”
Ben: “Studenten van de Erasmus Universtiteit lopen stage bij ons. Bouman GGZ is hun praktijklaboratorium. Andersom werkt het ook: wij stellen naar aanleiding van onze observaties uit de praktijk vragen aan wetenschappers.”